Tăng huyết áp thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì phần lớn thời gian nó không gây triệu chứng rõ ràng. Một chiếc máy đo huyết áp tại nhà, nếu được chọn đúng và dùng đúng, là công cụ đơn giản nhưng quan trọng giúp bạn và bác sĩ theo dõi sức khỏe tim mạch một cách chủ động.
Vì sao nên đo huyết áp tại nhà?
Nhiều người chỉ đo huyết áp khi đến phòng khám. Tuy nhiên, một lần đo tại bệnh viện không phải lúc nào cũng phản ánh đúng tình trạng thực tế của bạn:
- Một số người có huyết áp cao hơn bình thường khi ở phòng khám do tâm lý căng thẳng, hiện tượng quen gọi là “tăng huyết áp áo choàng trắng”.
- Ngược lại, có người chỉ số tại phòng khám bình thường nhưng lại cao khi ở nhà, gọi là “tăng huyết áp ẩn giấu”, dễ bị bỏ sót.
- Huyết áp dao động trong ngày, nên đo nhiều thời điểm tại nhà cho bức tranh đầy đủ hơn một lần đo đơn lẻ.
Việc theo dõi đều đặn tại nhà giúp bác sĩ có dữ liệu thực tế để đánh giá và điều chỉnh hướng chăm sóc phù hợp hơn, đồng thời giúp chính bạn hiểu rõ và chủ động với cơ thể mình.
Hiểu các chỉ số huyết áp
Mỗi lần đo, máy hiển thị hai con số:
- Huyết áp tâm thu (số trên): áp lực trong lòng mạch khi tim co bóp.
- Huyết áp tâm trương (số dưới): áp lực khi tim giãn nghỉ giữa hai nhịp.
Khi đo tại nhà, huyết áp thường được xem là cao nếu trung bình nhiều lần đo từ khoảng 135/85 mmHg trở lên (mốc tại nhà thường thấp hơn so với mốc đo tại phòng khám).
Lưu ý: huyết áp lên xuống trong ngày là điều bình thường. Một lần đo cao đơn lẻ chưa đủ để kết luận. Điều quan trọng là xu hướng qua nhiều lần đo, và việc này nên được bác sĩ đánh giá.
Tiêu chí chọn máy đo huyết áp
1. Ưu tiên máy đo bắp tay
Máy đo bắp tay thường cho kết quả ổn định và đáng tin cậy hơn máy đo cổ tay, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý mạch máu. Nếu không có chỉ định riêng, bắp tay là lựa chọn phù hợp cho phần lớn gia đình.
2. Máy điện tử tự động
Máy điện tử tự động dễ sử dụng, chỉ cần một nút bấm, phù hợp để người thân tự đo tại nhà mà không cần kỹ năng chuyên môn.
3. Đã được kiểm định lâm sàng
Nên chọn máy của thương hiệu uy tín, đã được kiểm định độ chính xác theo các chuẩn quốc tế. Đây là yếu tố quan trọng nhất quyết định kết quả có đáng tin hay không.
4. Vòng bít đúng kích cỡ
Vòng bít quá nhỏ hoặc quá lớn so với bắp tay sẽ cho kết quả sai lệch. Hãy đo chu vi bắp tay và chọn cỡ vòng bít phù hợp.
5. Các tính năng tiện ích
- Bộ nhớ lưu kết quả các lần đo để tiện theo dõi xu hướng.
- Cảnh báo nhịp tim không đều.
- Màn hình lớn, chữ số rõ ràng, đặc biệt hữu ích cho người cao tuổi.
Hướng dẫn đo đúng cách
Đo sai cách là nguyên nhân phổ biến khiến kết quả không chính xác. Hãy làm theo các bước sau:
- Nghỉ ngơi yên tĩnh khoảng 5 phút trước khi đo. Không hút thuốc, uống cà phê hay vận động mạnh trong 30 phút trước đó.
- Ngồi tựa lưng vào ghế, hai chân chạm sàn, không bắt chéo chân.
- Đặt cánh tay lên bàn sao cho vòng bít ngang tầm tim, thả lỏng tay.
- Quấn vòng bít vào bắp tay, mép dưới cách khuỷu tay khoảng 2 đến 3 cm, không quá chặt hay quá lỏng.
- Giữ yên lặng, không nói chuyện trong khi đo.
- Đo 2 lần, mỗi lần cách nhau 1 đến 2 phút, rồi lấy giá trị trung bình.
- Nên đo vào buổi sáng và buổi tối, ghi lại kết quả để theo dõi theo thời gian.
Việc ghi chép đều đặn sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu bạn dùng một cuốn sổ theo dõi chuyên dụng, giúp bác sĩ nhìn được xu hướng huyết áp của bạn qua từng tuần.
- Huyết áp đo tại nhà liên tục cao qua nhiều ngày.
- Chỉ số rất cao kèm theo triệu chứng như đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, mờ mắt hoặc yếu liệt: đây là dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp.
- Huyết áp dao động bất thường mà bạn chưa hiểu rõ nguyên nhân.
Tuyệt đối không tự ý thay đổi hay ngừng thuốc dựa trên một vài lần đo. Mọi điều chỉnh điều trị cần có ý kiến của bác sĩ.
Bài viết mang tính cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp bởi bác sĩ. Các mốc chỉ số nêu trên chỉ mang tính minh họa và có thể khác nhau tùy từng người; việc đánh giá huyết áp của bạn cần được thực hiện bởi nhân viên y tế.